Hürmüz Boğazı’nda Tansiyon Yükseldi

ABD, hafta sonu yaşanan karşılıklı saldırıların ardından İran’daki hedeflere yönelik yeni bir hava harekâtı başlattı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Devrim Muhafızları'na ait hedeflerin vurulduğunu açıklarken, İran da bölgedeki ABD üslerine füze ve dronlarla misilleme saldırıları düzenledi. Karşılıklı saldırılar, yaklaşık altı aydır devam eden çatışmaların yeniden geniş çaplı bir askeri tırmanmaya dönüşebileceği endişelerini artırdı. ABD, İran'daki hedefleri yeniden vurdu ABD güçleri, dün akşam saatlerinde İran'daki Devrim Muhafızları hedeflerine yönelik yeni bir hava harekâtı başlattı. CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, ABD güçlerinin İran'daki Devrim Muhafızları'na ait hedefleri vurmaya başladığı bildirildi. Saldırılar sırasında İran'ın farklı bölgelerinden patlama sesleri duyuldu. Keşm Adası, Bender Abbas, Sirik, Çabahar ve Kunarek'in yanı sıra çeşitli noktalarda patlamalar meydana geldi. CENTCOM, saat 01.33'te yaptığı açıklamada saldırı dalgasının sona erdiğini duyurdu. Saldırılarda can kaybı yaşandı ABD saldırılarında kullanılan mühimmatlardan birinin Hürmüzgan eyaletine bağlı Sirik yakınlarında bir düğünün düzenlendiği bölgeye isabet ettiği bildirildi. Hürmüzgan Vali Yardımcısı Ahmed Nefisi, saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısının 4'e yükseldiğini açıkladı. İran resmi haber ajansı IRNA'ya konuşan Huzistan Vali Yardımcısı Veliullah Hayati ise eyalette dün gece üç ayrı noktaya füze saldırısı düzenlendiğini belirtti. Hayati, saldırılarda 7 kişinin yaşamını yitirdiğini, 8 kişinin de yaralandığını söyledi. Trump: "En büyük saldırı henüz beklemede" ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik saldırıların, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'na yeniden mayın döşeme girişimleri ve Ürdün'deki bir Amerikan üssüne füze saldırısı düzenlemesine misilleme olduğunu savundu. Trump, ABD'nin İran'a karşı henüz "en büyük saldırıyı" gerçekleştirmediğini ileri sürdü. İran'ın yeni bir karşılık vermesi halinde daha ağır saldırılar düzenleneceği uyarısında bulundu. Trump, Fox News'e yaptığı açıklamada ise İran'ın anlaşma yolunda bugüne kadar yeterli adımları atmadığını savundu. ABD Başkanı, İran'la yapılacak olası bir anlaşmanın güvenilirliği konusunda da sert ifadeler kullanarak Tahran'a daha önce çok sayıda fırsat verildiğini söyledi. İran'dan ABD üslerine misilleme ABD'nin saldırılarının ardından İran Devrim Muhafızları, Washington'a yönelik sert bir açıklama yaptı. Devrim Muhafızları, ABD saldırılarının Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimi daha da artırdığını belirterek saldırılara "pişmanlık verici" bir karşılık verileceğini açıkladı. Devrim Muhafızları Sözcüsü, ABD'nin yeni saldırılarından pişman olacağını ve ülkeyi "ağır bir cezanın" beklediğini söyledi. İran medyası, bu açıklamaların ardından İran ordusunun bölgedeki ABD üslerine yönelik misilleme saldırısı başlattığını duyurdu. ABD'nin bölgedeki bazı askeri tesislerinin füze ve dronlarla hedef alındığı bildirildi. Ürdün ve Bahreyn de hedef oldu İran tarafından fırlatıldığı belirtilen balistik füzelerin Ürdün semalarında görüldüğü bildirildi. Kızıldeniz kıyısındaki Akabe kentine yönelik saldırı düzenlendiği aktarılırken, İran saldırılarında çok sayıda Amerikan askerinin öldüğü yönünde iddialar ortaya atıldı. Ancak ABD'li yetkililer, Amerikan askerlerinin öldürüldüğüne ilişkin iddiaları yalanladı. Ürdün yönetimi ise İran tarafından fırlatılan 13 balistik füzeden 10'unun hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı. İran'ın misilleme saldırılarında hedef alınan ülkeler arasında Bahreyn de yer aldı. İran tarafından geniş kapsamlı bir dron saldırısı düzenlendiği bildirilirken, Kuveyt ordusu da hava savunma sistemlerinin olası dron saldırılarına karşı devreye girdiğini açıkladı. Erbil'deki ABD üslerine de saldırı iddiası İran Devrim Muhafızları, Irak'ın Erbil kentindeki ABD üslerinin de füze ve dronlarla hedef alındığını açıkladı. Böylece karşılıklı saldırıların yalnızca İran ve ABD topraklarıyla sınırlı kalmadığı, bölgedeki ABD askeri varlığının bulunduğu farklı noktalara da yayıldığı görüldü. NE OLDU? ABD ile İran arasında yaklaşık altı aydır devam eden çatışmalar, son dönemde doğrudan askeri operasyonlardan ziyade yaptırımlar, abluka ve ekonomik baskının öne çıktığı bir döneme girmişti. Ancak hafta sonunda taraflar arasında doğrudan askeri saldırıların yeniden başlaması, gerilimin yeniden savaş boyutuna taşınabileceği endişelerini beraberinde getirdi. ABD Başkanı Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada İran'a karşılık verileceğini söylerken, çatışmaların yeniden geniş çaplı bir savaşa dönüşmesinin zorunlu olmadığını savunmuştu. Reuters'a konuşan üst düzey İranlı bir kaynak da yaşanan çatışmayı "sınırlı ve kontrollü" olarak nitelendirmişti. Ancak son saldırılar, çatışmaların kontrol altında tutulabileceğine ilişkin beklentileri zayıflattı. Washington'dan yeni yaptırım hazırlığı Askeri gerilimin yanı sıra ABD'nin İran'a yönelik ekonomik baskıyı artırmaya hazırlandığı bildirildi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Washington'ın bu hafta ve gelecek hafta İran'a yönelik yeni banka yaptırımları açıklamasının beklendiğini söyledi. Bessent, ABD'nin İran yönetimini ekonomik açıdan baskı altında tutmayı hedeflediğini belirterek, Devrim Muhafızları ile iş yapan havayolu kiralama şirketleri ve diğer kuruluşların da yaptırım listesine alınabileceğini ifade etti. Washington ayrıca İran'la ticaret yapan üçüncü ülkeleri ve şirketleri de yeni yaptırımlarla karşılaşabilecekleri konusunda uyardı. Petrol fiyatları yeniden yükseldi ABD ve İran arasındaki askeri gerilimin yeniden tırmanması küresel enerji piyasalarında da doğrudan etkisini gösterdi. Brent petrolün varil fiyatı, yeni ABD saldırılarının duyulmasının ardından gün içinde 95 doların üzerine çıktı. Fiyatlardaki yükselişte, Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik endişeleri ve petrol sevkiyatının aksayabileceğine ilişkin beklentiler etkili oldu. Pazartesi gecesi Suudi Arabistan'a ait petrolü taşıyan iki süper tankerin Hürmüz Boğazı'ndan çıkışları sırasında birkaç dakika arayla kimliği belirsiz mühimmatlarla vurulduğu bildirilmişti. Dünya petrol arzının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı çevresinde artan askeri hareketlilik, küresel petrol taşımacılığının sekteye uğrayabileceği endişelerini yeniden gündeme getirdi. Hürmüz Boğazı'nda kritik saatler ABD'nin İran hedeflerine yönelik yeni saldırıları ve İran'ın buna bölgedeki Amerikan üslerini hedef alarak karşılık vermesi, çatışmanın coğrafi olarak genişleme riskini artırdı. Özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri hareketlilik, yalnızca ABD ve İran arasındaki gerilim açısından değil, küresel enerji güvenliği açısından da yakından takip ediliyor. Tarafların bundan sonraki adımları, çatışmaların yeniden sınırlı saldırılarla mı kalacağı yoksa daha geniş çaplı bir bölgesel çatışmaya mı dönüşeceği açısından belirleyici olacak.