Savaş Petrol Devlerini Zengin Etti

İran savaşıyla birlikte küresel enerji piyasalarında yaşanan arz sıkıntısı, petrol ve doğal gaz fiyatlarını yükseltirken enerji sektörünün dev şirketlerine milyarlarca dolarlık kazanç sağladı. Shell ve TotalEnergies üçüncü çeyrekte rekor kârlara ulaşırken, İspanyol enerji şirketi Repsol da yılın ilk dokuz ayında net kârını dört katına çıkardı. İngiliz enerji şirketi Shell, temmuz-eylül döneminde vergi sonrası kârını geçen yılın aynı dönemine kıyasla iki katından fazla artırarak 12,1 milyar dolara yükseltti. Şirketin gelirleri de 92,8 milyar dolara ulaştı. Yüksek doğal gaz fiyatları ve enerji piyasalarındaki dalgalanmalar, bu artışta etkili oldu. Fransız enerji devi TotalEnergies ise üçüncü çeyrekte 8,3 milyar dolar net kâr elde ederek tarihinin en yüksek seviyesine çıktı. Repsol'un yılın ilk dokuz ayındaki net kârı da dört kat artışla 5 milyar euroya ulaştı. Enerji sektöründe gözler şimdi cuma günü bilançolarını açıklayacak olan BP, Chevron ve ExxonMobil'e çevrildi. RAFİNERİ KÂRLARI 2022 REKORUNU AŞTI Enerji şirketlerinin kazançlarındaki artışın arkasında, Ortadoğu'da petrol ve doğal gaz arzında yaşanan kesintiler bulunuyor. Bölgedeki üretim ve ihracat faaliyetlerinin aksaması, çatışmalardan etkilenmeyen rafinerilere küresel arz daralmasından yararlanma fırsatı sundu. Lojistik sorunlar nedeniyle yakıt sevkiyatının alternatif rotalara yönlendirilmesinde yaşanan güçlükler de ham petrol ile işlenmiş ürünler arasındaki fiyat farkını büyüttü. Ukrayna'nın Rus enerji altyapısına yönelik insansız hava aracı saldırıları ve Moskova'nın bazı petrol ürünlerinin ihracatına getirdiği kısıtlamalar da piyasadaki arz sıkışıklığını derinleştirdi. Bloomberg verilerine göre, varil başına rafineri kâr marjları nisan-haziran dönemindeki 24 dolar seviyesinden üçüncü çeyrekte 42 dolara yükseldi. Böylece 2022'de Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasıyla kırılan önceki rekor geride bırakıldı. Shell Üst Yöneticisi Wael Sawan, küresel enerji sisteminde ciddi aksaklıkların yaşandığı dönemde elde edilen sonuçların güçlü olduğunu belirtirken, TotalEnergies CEO'su Patrick Pouyanne de tarihi seviyelere ulaşan rafineri marjları ve yükselen doğal gaz piyasasının şirketin performansını desteklediğini ifade etti. ŞİRKETLER KAZANÇLARINI HİSSEDARLARIYLA PAYLAŞTI Shell ve TotalEnergies, artan kârlılıklarını hissedarlarına yönelik ödemeleri yükseltmek için de kullandı. İki şirket, 2026'nın ilk iki çeyreğinde de güçlü kâr artışları açıklamıştı. AJ Bell Yatırım Direktörü Russ Mould, mevcut tabloyu 2022'de Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından yaşanan enerji kriziyle karşılaştırdı. Mould, bu ölçekteki kazançların son olarak 2022'de görüldüğünü belirterek, mevcut piyasa koşullarının kalıcı olmayabileceğine dikkat çekti. AVRUPA'DA ENERJİ FİYATLARINA TEPKİ BÜYÜYOR Enerji şirketlerinin rekor kâr açıklamaları hissedarları sevindirirken, yükselen faturalar ve akaryakıt fiyatları tüketicilerin tepkisini çekiyor. Enerji maliyetlerindeki artışın enflasyonu körüklediği ve hanehalkı ile işletmelerin ekonomik yükünü ağırlaştırdığı belirtiliyor. Avrupa genelinde hayat pahalılığına yönelik tepkiler büyürken, Fransa'da da enerji fiyatları nedeniyle protestolar düzenleniyor. Fransız hükümeti, TotalEnergies'ten stratejik dizel rezervlerinin piyasaya sunulmasıyla oluşan maliyet avantajını tüketicilere yansıtmasını istedi. Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon, şirketin akaryakıt fiyatlarını düşürmesini ve tavan fiyat uygulamasını sürdürmesini talep etti. Fransa'nın piyasaya 10 milyon varil dizel sunulmasıyla litre başına 12 ila 18 sentlik indirim beklentisine karşılık, TotalEnergies CEO'su Pouyanne indirimin 8 ila 12 sent arasında kalabileceğini açıkladı. ENERJİ DEVLERİNE EK VERGİ ÇAĞRISI İngiltere'de ise çevre örgütleri, enerji şirketlerinin savaş döneminde elde ettiği yüksek kazançların vergilendirilmesini talep ediyor. Greenpeace kıdemli iklim kampanyacısı Philip Evans, hükümete çağrıda bulunarak şirketlerin elde ettiği olağanüstü kârlar üzerinden ek vergi alınmasını istedi. Evans, enerji şirketlerinin kazançlarını iklim krizi ve dünya genelinde yaşanan çevresel felaketler karşısında eleştirdi. Böylece Ortadoğu'daki savaşın enerji piyasalarında yarattığı arz krizi, bir yandan petrol devlerinin bilançolarını güçlendirirken diğer yandan Avrupa'da hayat pahalılığı, tüketici hakları ve enerji şirketlerinin vergilendirilmesi tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.