Cumhurbaşkanı Erdoğan: "Uluslararası Sistem Ağır Yaralı"

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul’da düzenlenen Uluslararası Adalet Zirvesi’nde yaptığı konuşmada, uluslararası adalet sisteminin ciddi bir güven ve itibar kaybı yaşadığını belirterek Birleşmiş Milletler’in (BM) karar alma mekanizmasını eleştirdi. BM çatısı altındaki 190’dan fazla ülkenin iradesinin, veto hakkına sahip beş ülkenin kararlarına bağlı olduğunu ifade eden Erdoğan, mevcut yapının adil olmadığını söyledi. Uluslararası hukukun ve mahkeme kararlarının uygulanmasına ilişkin sorunlara dikkat çeken Erdoğan, küresel barış ve güvenliğin sağlanması için adaletin temel alınması gerektiğini vurguladı. Gazze başta olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan çatışmalara değinen Erdoğan, uluslararası toplumun bu gelişmeler karşısında yeterli tepkiyi göstermediğini dile getirdi. “Adalet, güçsüzün güçlüye ezdirilmemesidir” Adaletin devletlerin üzerine inşa edildiği temel olduğunu belirten Erdoğan, farklı ülkelerin hukuk sistemleri ve yasal düzenlemeleri birbirinden ayrı olsa da adalet anlayışının ortak bir zeminde buluştuğunu ifade etti. Adaletin haklıya hakkının teslim edilmesi anlamına geldiğini kaydeden Erdoğan, güçsüzün güçlü karşısında ezilmemesinin önemine dikkat çekti. Vicdan ve hakkaniyetin terk edildiği yerde adaletin sağlanamayacağını belirten Erdoğan, kanun önünde eşitliğin göz ardı edildiği hukuk sistemlerinde de adaletten söz edilemeyeceğini söyledi. Hak ve özgürlüklerin giderek aşındığı ortamlarda adaletin kendisine yer bulamayacağını ifade eden Erdoğan, bu ilkelerin yalnızca ulusal hukuk sistemleri açısından değil, uluslararası düzen bakımından da geçerli olduğunu vurguladı. “190’dan fazla ülkenin iradesi beş üyenin kararlarına bağlı” Uluslararası sistemin temel görevinin küresel barış ve güvenliği tesis etmek olduğunu belirten Erdoğan, mevcut yapının ciddi sorunlarla karşı karşıya bulunduğunu söyledi. Birleşmiş Milletler bünyesindeki karar alma mekanizmasına yönelik eleştirilerini dile getiren Erdoğan, 190’dan fazla ülkenin iradesinin veto imtiyazına sahip beş ülkenin kararlarına bağlı olmasının adil bir yapı oluşturmadığını ifade etti. Uluslararası sistemin güven ve itibar kaybına uğradığını kaydeden Erdoğan, karar alma süreçlerinde ülkelerin eşit iradesinin yansıtılması gerektiğine işaret etti. “Uluslararası hukuk neredeyse askıya alınmış durumda” Uluslararası hukuk kurallarının uygulanmasına ilişkin sorunlara değinen Erdoğan, uluslararası anlaşmaların ve mahkeme kararlarının etkisiz kaldığını savundu. Uluslararası hukukun neredeyse askıya alındığını belirten Erdoğan, uluslararası anlaşmaların hükümlerini yitirdiğini, mahkemelerin verdiği kararların ise gerektiği şekilde uygulanamadığını söyledi. Sistemin merkezinde yer alan kuralların göz ardı edildiğini dile getiren Erdoğan, bu değerlendirmeleri siyasi polemik amacıyla değil, uluslararası toplumun yüzleşmesi gereken gerçekler olarak gündeme getirdiğini ifade etti. Erdoğan, uluslararası sistemin mevcut işleyişinin dünya genelinde ciddi sorunlara yol açtığını belirterek hukuk kurallarının uygulanmasının küresel barış açısından taşıdığı öneme dikkat çekti. Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığa dikkat çekti Konuşmasında küresel gelişmelere de değinen Erdoğan, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan tıkanıklığın uluslararası çabalara rağmen giderilemediğini söyledi. Küresel petrol ihracatının yüzde 35’inin geçtiğini belirttiği Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin dünya ekonomisi açısından önem taşıdığını ifade eden Erdoğan, yaşanan sorunların uluslararası sistemin krizler karşısındaki işleyişini de ortaya koyduğunu kaydetti. Rusya ile Ukrayna arasında devam eden savaşa da değinen Erdoğan, dört buçuk yılı geride bırakan çatışmaların her ay binlerce can kaybına yol açtığını söyledi. Lübnan, Yemen, Somali ve Sudan’da yaşanan gelişmeleri de hatırlatan Erdoğan, dünyanın farklı bölgelerindeki krizlerin uluslararası toplumun gündeminde olduğunu belirtti. “Gazze dünyanın en büyük toplama kampına dönüştürüldü” Erdoğan’ın konuşmasında Gazze’de yaşananlar da önemli bir yer tuttu. İsrail’in saldırılarına ve bölgede devam eden insani krize dikkat çeken Erdoğan, Gazze’de sivillerin öldürüldüğünü belirtti. Gazze’de çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 74 binden fazla Filistinlinin hayatını kaybettiğini söyleyen Erdoğan, bölgedeki duruma ilişkin sert ifadeler kullandı. Erdoğan, Gazze’nin uluslararası hukukun üzerinde hareket ettiğini savunduğu bir yapı tarafından dünyanın en büyük toplama kampına dönüştürüldüğünü ifade etti. İsrail’in saldırılarının uluslararası hukuk ve insan hakları bakımından ciddi sonuçlar doğurduğunu belirten Erdoğan, sivillerin korunması ve uluslararası hukukun uygulanması gerektiğini vurguladı. “Ateşkesten sonra bin 500 Filistinli katledildi” Gazze’deki ateşkes sürecine de değinen Erdoğan, İsrail hükümetinin ateşkesi çok sayıda kez ihlal ettiğini söyledi. Erdoğan’ın konuşmasında paylaştığı verilere göre, 11 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkesten bu yana bin 500 Filistinli hayatını kaybetti, 5 binden fazla kişi yaralandı. Kudüs’teki kutsal mekânlara yönelik baskınlara da dikkat çeken Erdoğan, bölgedeki tarihi ve hukuki statünün değiştirilmek istendiğini savundu. İsrail’in komşu ülkeler başta olmak üzere bölgenin huzur ve güvenliğini kendisi açısından doğrudan tehdit olarak değerlendirdiğini belirten Erdoğan, yaşananlar karşısında uluslararası toplumun gerekli tepkiyi göstermediğini ifade etti. “Uluslararası sistemin adaletli olduğunu kimse iddia edemez” Türkiye’nin uluslararası gelişmeler karşısındaki tutumuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, Türkiye’nin gerekli durumlarda sıkıntı çekmeyi göze alarak kendisine umut bağlayan insanlara sırtını dönmeyeceğini söyledi. Gazze’de yaşananlara ilişkin sorumluların hesap vermesi gerektiğini belirten Erdoğan, uluslararası sistemin adil işlediğinin söylenebilmesi için uluslararası hukuk ve mahkeme kararlarının uygulanmasının şart olduğunu vurguladı. Uluslararası mahkeme kararlarının tanınmadığı bir sistemin barış ve güvenlik üretemeyeceğini ifade eden Erdoğan, Türkiye’nin uzun süredir dile getirdiği “Dünya beşten büyüktür” ve “Daha adil bir dünya mümkündür” sözlerini yineledi. Erdoğan, bu ifadelerle uluslararası sistemdeki karar alma mekanizmasının yeniden ele alınması ve daha adil bir küresel düzen oluşturulması gerektiğine yönelik çağrısını tekrarladı. Suç örgütleriyle mücadelede uluslararası iş birliği vurgusu Erdoğan, konuşmasının son bölümünde uluslararası suçlarla mücadele konusuna da değindi. Suç faaliyetlerinin artık tek bir ülkenin sınırları içinde kalmadığını belirten Erdoğan, teknolojik gelişmelerin suç örgütlerinin faaliyet alanlarını genişlettiğini söyledi. Elektronik para kuruluşları, kripto varlıklar, soğuk cüzdanlar ve sosyal medya platformlarının suç örgütleri tarafından etkin biçimde kullanıldığına dikkat çeken Erdoğan, bu durumun adli süreçleri ve suçla mücadeleyi daha karmaşık hale getirdiğini ifade etti. Suç işledikten sonra yurt dışına çıkarak adaletten kaçabileceğini düşünen kişilerin hiçbir yerde kendilerini güvende hissetmemesi gerektiğini belirten Erdoğan, suçla mücadelede uluslararası iş birliğinin önemine işaret etti.