Çınarcık Çukuru’nda Kritik Hareketlilik

Marmara Denizi’nde beklenen büyük depreme ilişkin değerlendirmeler sürerken Jeoloji Uzmanı Prof. Dr. Osman Bektaş’tan dikkat çeken bir açıklama geldi. Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Bektaş, Çınarcık Çukuru’ndaki gerilme birikimine ve bölgedeki fayların hareketliliğine dikkat çekti. Uzman isim, geçmişte yaşanan iki büyük depremin bölgedeki gerilme dengesi üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Çınarcık Çukuru’nda gerilme tartışması Prof. Dr. Osman Bektaş, Marmara Denizi’ndeki Çınarcık Çukuru’nu sınırlayan Adalar ve Çınarcık faylarında görülen mikro-sismik hareketliliğin önemine değindi. Faylarda meydana gelen küçük ölçekli kırılmaların, bölgedeki gerilme değişimlerinin anlaşılması açısından yakından incelenmesi gerektiğini belirtti. Çınarcık Çukuru’nun iki ucunda oluşan sıkışmayı mengeneye benzeten Bektaş, mikro kırılmaların fay sistemindeki kilitlenme noktalarının zorlandığına ve daha büyük bir depremin öncesinde görülebilecek işaretlere ilişkin değerlendirmelerde bulunabileceğini ifade etti. Bektaş, konuya ilişkin paylaşımında şu ifadeleri kullandı: “Çınarcık Çukuru'nun iki ucunun bir mengene gibi sıkışması sonucu Çınarcık Çukuru'nu sınırlayan Adalar ve Çınarcık faylarındaki mikro kırılmalar (mikro-sismisite), kilitlenme noktalarının zorlandığını ve arkadan daha büyük bir depremin gelebileceğini gösterebilir.” İki büyük depremin etkisine dikkat çekti Bektaş’ın değerlendirmesinde, 17 Ağustos 1999’da meydana gelen 7,4 büyüklüğündeki İzmit depremi ile 2025 yılında yaşanan 6,2 büyüklüğündeki Silivri depremi de öne çıktı. İki depremin Çınarcık Çukuru çevresindeki gerilme dağılımına farklı yönlerden etki ettiğini belirten Bektaş, bölgedeki stres transferine dikkat çekti. 1999 İzmit depreminin doğudan batıya, 2025 Silivri depreminin ise batıdan doğuya doğru gerilme aktarımına neden olduğunu ifade eden Bektaş, değerlendirmesinde şu sözlere yer verdi: “1999 M7,4 İzmit depremi stres transferiyle Çınarcık Çukuru'na doğudan batıya yüklenirken; 2025 M6,2 Silivri depremi de batıdan doğuya gerilme aktarmıştır.” Bu değerlendirme, Çınarcık Çukuru’nun farklı yönlerden gelen gerilme değişimlerinin etkisi altında olabileceğine işaret etti. Adalar ve Çınarcık fayları mercek altında Marmara Denizi’nin güneydoğusunda bulunan Çınarcık Çukuru, aktif fay sistemleri nedeniyle deprem araştırmalarında önemli bölgeler arasında yer alıyor. Çukuru çevreleyen faylardaki hareketlilik, Marmara’daki tektonik süreçlerin ve olası deprem risklerinin anlaşılması açısından bilimsel çalışmaların odağında bulunuyor. Bölgedeki durumu “iki ateş arasında” sözleriyle tanımlayan Bektaş, farklı yönlerden gerçekleşen gerilme aktarımının Adalar ve Çınarcık faylarındaki mikro-sismik hareketlilikle birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Mikro depremler büyük depremin zamanını gösteriyor mu? Faylardaki küçük ölçekli sismik hareketler ve gerilme aktarımı, deprem tehlikesinin değerlendirilmesinde önemli bilimsel veriler arasında yer alıyor. Ancak bu hareketlilik tek başına büyük bir depremin kesin olarak meydana geleceğini ya da ne zaman gerçekleşeceğini göstermiyor. Marmara Denizi’ndeki deprem riskinin daha sağlıklı değerlendirilebilmesi için fayların özelliklerinin, sismik hareketliliğin ve uzun dönemli gözlem sonuçlarının birlikte ele alınması gerekiyor.