ABD-İran Hattında Deniz Gerilimi Tırmanıyor

ABD'nin bir gemiye müdahalesi, İran-ABD savaşında deniz taşımacılığı üzerindeki baskının yeniden arttığı bir döneme denk geldi. Reuters'ın haberine göre ABD güçleri Umman Körfezi'nde Panama bandıralı M/V Vela Nova'ya müdahale ederken, İran destekli Husiler de Babülmendep Boğazı'nda Mısır bandıralı Tihamah adlı yük gemisini hedef aldı. Saldırıda dört mürettebat ile iki Yemenli kurtarma görevlisinin hayatını kaybettiği bildirildi. Tahran yönetimi ise Washington'ın kendi şartlarını kabul etmemesi halinde Hürmüz Boğazı'nın kapalı tutulacağını açıkladı. Reuters'a konuşan İran'ın üst düzey güvenlik yetkililerinden Muhsin Rızai, şartlar arasında İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması ve bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesinin bulunduğunu belirtti. Savaş öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günde 125 ila 140 gemi geçerken, bölgedeki trafiğin savaşın ardından keskin biçimde gerilediği aktarıldı. Reuters'a göre pazartesi günü boğazdan yalnızca 6 gemi geçti. Pezeşkiyan, Pakistan İçişleri Bakanı Nakvi'yi kabul etti İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran ile ABD arasındaki müzakerelerde arabuluculuk yapan Pakistan'ın İçişleri Bakanı Muhsin Rıza Nakvi'yi Tahran'da kabul etti. Pezeşkiyan: İran, Pakistan ile ilişkilerini derinleştirmeye hazır İran Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkiler ile siyasi, ekonomik, ticari, kültürel ve güvenlik alanlarında işbirliğinin geliştirilmesi ele alındı. Pezeşkiyan, İran ile Pakistan arasındaki "ayrıcalıklı ilişkiler ve derin bağlara" dikkati çekerek, Tahran'ın iki ülke arasındaki işbirliğini daha da geliştirmeye hazır olduğunu belirtti. İran Cumhurbaşkanı, mevcut potansiyellerin etkin şekilde kullanılmasının iki ülkenin karşılıklı çıkarlarının korunmasına ve bölgesel istikrar ile güvenliğin güçlendirilmesine katkı sağlayacağını ifade etti. Nakvi, Tahran ziyaretinin amacını açıkladı Pakistan İçişleri Bakanı Nakvi ise ziyaretinin, İran İçişleri Bakanı İskender Mumini'nin Pakistan'a gerçekleştirdiği son ziyaret sırasında varılan anlaşma ve mutabakatların takibi amacıyla yapıldığını söyledi. İran ile Pakistan arasında "güçlü ve kadim bağlar" bulunduğunu belirten Nakvi, İslamabad'ın Tahran ile ilişkileri kapsamlı şekilde geliştirme konusunda kararlı olduğunu ifade etti. Nakvi, İran-Pakistan ilişkilerinin "güçlü ve kopmaz" olduğunu vurgulayarak, iki ülke arasındaki işbirliğinin daha da geliştirilmesi yönündeki iradenin sürdüğünü kaydetti. Pentagon raporu: Yemen'deki saldırılarda 153 sivil öldü ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon) raporuna göre, 2025 yılında Yemen'deki Husilere yönelik hava saldırılarında 153 sivil hayatını kaybetti, 243 sivil yaralandı. Nisan ayındaki üç saldırı raporda yer aldı ABD basınında yer alan haberlere göre Pentagon, 2025 yılında Yemen'deki Husilere yönelik operasyonlara ilişkin hazırladığı 12 sayfalık raporu Senato Silahlı Hizmetler Komitesine sundu. Raporda, Nisan 2025'te Yemen'de düzenlenen üç ayrı hava saldırısının ayrıntılarına da yer verildi. 6 Nisan'da başkent Sana'ya düzenlenen saldırıda 5 sivilin hayatını kaybettiği belirtilirken, 17 Nisan'da Ras Isa Limanı'na yönelik saldırıda 80 sivilin öldüğü kaydedildi. 28 Nisan'da Saada ili yakınlarında düzenlenen hava saldırısında ise 47 sivilin yaşamını yitirdiği aktarıldı. Pentagon raporunda, 2025'te gerçekleştirilen saldırılarda toplam 153 sivilin öldüğü ve 243 sivilin yaralandığı ifade edildi. ABD ordusunun dahil olduğu 15 farklı saldırıya ilişkin incelemelerin ise sürdüğü bildirildi. HRW'den Ras Isa saldırısı için soruşturma çağrısı İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Ras Isa Limanı'na yönelik saldırının savaş suçu kapsamında soruşturulması gerektiğini belirtti. Yemen'deki savaşa ilişkin verileri takip eden bağımsız Yemen Data Project ise ABD saldırılarında hayatını kaybeden sivillerin sayısını 238 olarak açıkladı. Karayipler ve Pasifik'teki operasyonlar Raporda ayrıca ABD'nin Karayipler ve Pasifik'te uyuşturucu kaçakçılığı şüphesi bulunan teknelere yönelik operasyonlarına da değinildi. 1 Şubat itibarıyla söz konusu operasyonlarda sivil can kaybının yaşanmadığı belirtildi. İran savaşında müzakere çıkmazı derinleşirken gemilere yönelik saldırılar arttı İran ile savaşı sona erdirmeye yönelik müzakerelerde umutlar yeniden zayıflarken, bölgedeki deniz taşımacılığına yönelik saldırılar da arttı. İran'la aynı safta yer alan Yemen'deki Husiler, salı günü deniz taşımacılığına yönelik iki ayrı saldırı düzenlendiğini açıkladı. Tahran ise Washington'ın kendi şartlarını kabul etmemesi halinde Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını bildirdi. ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşmanın yakın olduğuna ilişkin tekrarlanan açıklamalarına rağmen çatışmaların sona ereceğine dair somut bir işaret ortaya çıkmadı. Hürmüz Boğazı'na açılan Umman Körfezi ile Kızıldeniz'in girişindeki saldırılar, savaşın bölgesel ticaret ve enerji akışları üzerindeki baskısını yeniden gündeme getirdi. Petrol fiyatları yükseldi, küresel piyasalar geriledi Çatışmanın kısa sürede sona ereceğine yönelik beklentilerin zayıflamasıyla petrol fiyatları yükselirken küresel borsalarda düşüş görüldü. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,4 artışla 88,91 dolara, ABD ham petrolünün varil fiyatı ise yüzde 1,3 yükselişle 83,20 dolara çıktı. Kızıldeniz'de Husi saldırısı: 4 mürettebat öldü Kızıldeniz'in güneyindeki Babülmendep Boğazı'nda küçük bir yük gemisine salı günü düzenlendiğinden şüphelenilen Husi saldırısında 4 mürettebat hayatını kaybetti. Yemen Ulaştırma Bakanlığı saldırıyı doğrularken, Husilere karşı mücadele eden bir askeri gruba bağlı iki Yemenli kurtarma görevlisinin de yaşamını yitirdiği bildirildi. Mısır'a ait Tihamah adlı gemideki ölümler, İran savaşının başlamasından bu yana Yemen'deki İran yanlısı Husilerin deniz taşımacılığına yönelik saldırılarında bildirilen ilk can kayıpları oldu. Husiler Suudi gemisini hedef aldıklarını duyurdu Husilerin yönettiği Saba haber ajansı ise grubun, geçen ay Kızıldeniz'de Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukası uygulayacağını açıklamasının ardından Babülmendep Boğazı'nda askeri teçhizat taşıyan bir Suudi gemisine saldırdığını bildirdi. Haberde geminin adı açıklanmadı. Suudi Arabistan'dan ise saldırı iddiasına ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Hürmüz Boğazı'nda belirsizlik sürüyor İran'ın Hürmüz Boğazı'nın Washington'ın talepleri kabul edilene kadar kapalı kalacağını açıklaması, enerji piyasalarındaki endişeleri artırdı. Küresel petrol arzı açısından kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, savaşın yalnızca bölgesel güvenlik değil, küresel enerji tedariki açısından da belirleyici olmaya devam ettiğini gösteriyor. ABD, İran ablukasını aşmaya çalışan Panama bandıralı gemiye ateş açtı Wall Street Journal'ın haberine göre ABD ordusu, Trump yönetiminin İran rejimine yönelik ekonomik baskıyı artırmaya çalıştığı bir dönemde, İran limanlarına yönelik ABD ablukasını aşmaya çalışan Panama bandıralı bir gemiye salı günü erken saatlerde ateş açtı. ABD ordusundan yapılan açıklamada, İran limanlarına yönelik ablukayı uygulayan Amerikan personelinin uyarılarını dikkate almayan M/V Vela Nova adlı geminin makine dairesine, ABD Donanmasına ait bir MH-60 helikopterinden iki Hellfire füzesi fırlatıldığı belirtildi. ABD, İran'a giden gemiyi hedef aldı Askeri yetkililer, yük gemisinin Umman Denizi üzerinden İran'ın adı açıklanmayan bir limanına ulaşmaya çalıştığını bildirdi. Orta Doğu'daki operasyonları yöneten ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) X hesabından yapılan paylaşımda, "Gemi, yürürlükteki ABD ablukasını ihlal ederek İran'a doğru ilerlemeyi artık sürdürmüyor. Abluka tamamen yürürlükte." ifadeleri kullanıldı. Şafak öncesi saatlerde gerçekleştirilen saldırıda şu ana kadar herhangi bir can kaybı bildirilmedi. Deniz güvenliği şirketi Vanguard, olayın Pakistan kıyılarının yaklaşık 70 deniz mili açığında meydana geldiğini açıkladı. Bir ABD'li yetkili ise saldırının ardından geminin mürettebatını başka bir sivil gemiye aktarmaya çalışıyor gibi göründüğünü söyledi. Vanguard, olayla ilgili yayımladığı ilk raporda, "Füze gemiye isabet etti ve daha sonra söndürülen bir yangına neden oldu." ifadelerine yer verdi. Şirkete göre gemideki 17 mürettebatın tamamının durumu tespit edildi. ABD'nin İran ablukasında ikinci ölümcül olay Haziran ayında ABD'nin İran ablukasını uygulamak amacıyla gerçekleştirdiği bir operasyonda üç Hintli denizci hayatını kaybetmişti. Hindistanlı bir yetkili, o dönemde bu kişilerin ABD operasyonunda öldüğünü açıklamıştı. Söz konusu olay, ABD'nin İran'ı petrol gelirlerinden mahrum bırakmak ve savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya zorlamak amacıyla yürüttüğü abluka faaliyetleri kapsamında bildirilen ilk can kayıpları olmuştu. ABD'nin gemiye yönelik son saldırısı, İran'la savaşta çatışmaların görece sakinleştiği bir dönemde gerçekleşti. Hürmüz Boğazı'nda gerilim devam ediyor İran ile yaşanan savaşta Hürmüz Boğazı'na yönelik saldırılar da dahil olmak üzere çatışmaların bir süreliğine azalmasına rağmen, bölgedeki deniz ulaşımı üzerindeki baskı devam ediyor. İran'ın saldırılarla gemi trafiğini sekteye uğrattığı Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol, Tahran ile gerilimi düşürmeye yönelik müzakerelerdeki en önemli anlaşmazlık noktası haline geldi. Dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, bölgedeki enerji ticareti açısından kritik bir geçiş güzergahı konumunda bulunuyor. Geçen ay İran destekli Yemen'deki Husiler, Suudi Arabistan'a ait gemilere yönelik bir abluka ilan etti. Husilerin bu adımı, Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'ndaki engellemeyi aşmak için kullandığı Kızıldeniz güzergahını da tehdit ederek petrol arzı üzerindeki baskıyı artırdı. Kızıldeniz'de bir yük gemisi vuruldu Vanguard, salı günü Tanzanya bandıralı Tihamah adlı bir yük gemisinin Yemen açıklarında kimliği belirsiz bir saldırgan tarafından vurulduğunu ve gemide yangın çıktığını bildirdi. Olayda iki mürettebatın öldüğü açıklandı. Yemen'in uluslararası alanda tanınan hükümetine bağlı Ulaştırma Bakanlığı ise can kaybının 4 olduğunu açıkladı ve Husilerin gemiye üç balistik füzeyle saldırdığını bildirdi. Trump ekonomik baskıya yeniden yöneldi Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik anlaşma görüşmelerinin günlerdir sonuçsuz kalmasının ardından Başkan Donald Trump, İran'a karşı yaptırım ve ABD ablukası yoluyla ekonomik baskı politikasına yeniden ağırlık verdi. Trump, İran'a yönelik ablukayı ilk olarak nisan ayında ilan etmişti. Ancak haziran ayında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve savaşın sona erdirilmesi sürecinin başlatılması amacıyla yapılan önceki anlaşmanın parçası olarak ablukayı kaldırmıştı. İran'ın yeniden gemilere saldırmaya başlaması ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sağlamaya çalışmasının ardından Trump yönetimi, temmuz ayında ablukayı yeniden uygulamaya koydu. ABD güçleri 55 ticari geminin rotasını değiştirdi ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının salı günü açıkladığı verilere göre, ABD güçleri yeni ablukanın uygulanması kapsamında 55 ticari geminin rotasını değiştirdi, 3 gemiyi etkisiz hale getirdi ve 2 gemiye çıktı. Ablukanın ilk uygulandığı dönemde ise haziran ortası itibarıyla 194 geminin rotası değiştirilmiş ve 9 gemi etkisiz hale getirilmişti. Washington ve Tahran arasında ekonomik savaş ABD'nin İran'ın petrol sevkiyatlarını engellemeye yönelik yeniden başlattığı kampanya, Washington ile Tahran arasında birbirini ekonomik baskıyla taviz vermeye zorlamaya dayalı yeni bir mücadele alanı oluşturdu. ABD'nin uyguladığı kısıtlamalar İran'daki ekonomik krizi derinleştiriyor. İş kayıplarının arttığı ve fiyatların hızla yükseldiği İran'da ekonomik baskı giderek ağırlaşıyor. İran'ın Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatlarını kısıtlama kapasitesi ise ABD'de benzin fiyatlarının yükselmesine ve küresel enflasyonun daha da artmasına neden oluyor. Yıllardır uygulanan yaptırımların baskısı altında bulunan İran ekonomisi, hızlı enflasyon ve para biriminin değer kaybıyla daha da derin bir krize sürüklendi. Bu ekonomik kriz, geçen kış İran'da rejime karşı geniş çaplı protestoların başlamasına da zemin hazırladı. Söz konusu protestolar, rejimin sert müdahalesi sonucunda bastırıldı ve bu süreçte binlerce kişinin öldürüldüğü bildirildi.