Yargıtay’dan emsal karar

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, satış hedeflerine bağlı olarak tutarı değişen primlerin, kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret hesabında dikkate alınması gerektiğine hükmetti. Yüksek Mahkeme, primin her ay aynı miktarda ödenmemesinin veya yalnızca satış hedefinin gerçekleştiği dönemlerde kazanılmasının, bu ödemenin hesaplama dışında bırakılması için yeterli olmadığına karar verdi. Karar, özellikle satış ve performans hedeflerine bağlı olarak prim sistemiyle çalışanlar açısından önem taşıyor. İŞÇİ, ÖDENMEYEN HAKLARI İÇİN DAVA AÇTI Karara konu uyuşmazlık, bir çalışanın iş sözleşmesini feshederek İş Mahkemesine başvurmasıyla başladı. İşçi, haftalık çalışma süresinin yasal sınırı aştığını, sayım, eğitim ve toplantılar nedeniyle de fazla çalışma yaptığını belirterek ödenmeyen kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücretlerinin tahsilini talep etti. Davacı, iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesine gerekçe olarak ödenmeyen işçilik alacaklarının yanı sıra satış hedeflerinin keyfi şekilde belirlenmesini gösterdi. İşçi ayrıca prim almasının engellendiğini, eşit davranma borcuna aykırı uygulamalara maruz kaldığını, kendisine ağır işler yüklendiğini ve psikolojik taciz niteliğinde eylemlerle karşılaştığını ileri sürdü. TEMEL ÜCRETİNİN YANI SIRA SATIŞ PRİMİ ALIYORDU Takım lideri olarak çalıştığını belirten davacı, temel ücretinin yanı sıra satış miktarına göre değişen prim aldığını ifade etti. İşçi ayrıca yemek, yol ve özel sağlık sigortası yardımlarından yararlandığını bildirdi. Davanın önemli başlıklarından biri ise kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret hesaplanırken satış primlerinin dikkate alınıp alınmayacağı oldu. İŞVEREN: PRİM SATIŞ HEDEFİNE BAĞLIYDI Davalı işveren, çalışanın haklı bir neden bulunmadan istifa ettiğini savunarak davanın reddini istedi. İşveren, işçilik alacaklarının eksiksiz ödendiğini, satış primlerinin belirlenen hedeflere bağlı olduğunu ve çalışanın satış hedeflerini gerçekleştiremediğini ileri sürdü. Ayrıca iş yerinde denkleştirme esasına göre çalışma yapıldığını belirten işveren, gerçekleştirilen fazla çalışmaların bordrolara yansıtılarak ödendiğini savundu. 19,5 SAATLİK ÖDENMEMİŞ FAZLA ÇALIŞMA BELİRLENDİ İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemlerde bu kayıtları esas aldı. Yapılan incelemede işçinin 19,5 saatlik ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunduğu tespit edildi. Kayıt bulunmayan dönemler bakımından ise tanık anlatımları ve işçinin talepleri dikkate alındı. Mahkeme, fesih tarihinde ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunması nedeniyle işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle sona erdirdiğine karar verdi. Bunun sonucunda kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücreti talepleri kısmen kabul edildi. İSTİNAF MAHKEMESİ DE İŞÇİYİ HAKLI BULDU İşveren, İş Mahkemesinin kararına karşı istinaf başvurusunda bulundu. Bölge Adliye Mahkemesi, işçinin ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunduğuna ilişkin tespiti yerinde buldu. İş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğine ilişkin değerlendirme de korundu. Bunun üzerine dosya, işverenin başvurusu üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin önüne geldi. YARGITAY: PRİM HER AY AYNI OLMASA DA HESABA KATILACAK Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, satış hedeflerine bağlı olarak ödenen primlerin kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret hesabında dikkate alınması gerektiğine hükmetti. Yüksek Mahkeme, primin her ay aynı tutarda ödenmemesinin bu sonucu değiştirmeyeceğine dikkat çekti. Aynı şekilde, çalışanın yalnızca satış hedefinin gerçekleştiği dönemlerde prime hak kazanması da ödemenin kıdem tazminatı hesabı dışında bırakılması için yeterli görülmedi. Bu kapsamda Yargıtay, somut uyuşmazlıktaki değişken satış primlerinin kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret belirlenirken hesaba katılması gerektiğine karar verdi. HER PRİM OTOMATİK OLARAK HESABA EKLENMEYECEK Karar, çalışanlara yapılan tüm prim ödemelerinin herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın kıdem tazminatına ekleneceği anlamına gelmiyor. Prim ödemesinin niteliği, çalışma ilişkisindeki devamlılığı, iş sözleşmesindeki düzenlemeler, bordro kayıtları ve somut olayın koşulları birlikte değerlendirilecek. Yargıtay'ın kararı, özellikle satış veya performans hedeflerine bağlı olarak değişken prim alan çalışanların kıdem tazminatı hesabı bakımından önemli bir değerlendirme ortaya koyuyor. KARAR ÇALIŞANLAR İÇİN NE ANLAMA GELİYOR? Değişken prim kıdem tazminatına dahil edilebilir mi? Evet, somut olayın koşullarına göre dahil edilebilir. Primin her ay aynı miktarda ödenmesi gerekiyor mu? Hayır. Her ay prim kazanılması şart mı? Hayır. Prim satış hedefine bağlıysa hesaplama dışında mı kalır? Hayır. Yalnızca hedefe bağlı olması, primin hesaba katılmaması için yeterli değil. Bütün primler otomatik olarak hesaba eklenir mi? Hayır. Ödemenin niteliği ve somut olayın koşulları değerlendirilir. Hangi ücret esas alınıyor? Kıdem tazminatında, koşulları oluştuğunda işçiye sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatleri de kapsayan giydirilmiş ücret esas alınıyor.