Türkiye’de Akıllı Şehir Dönemi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda hazırlanan 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı ile Türkiye genelindeki şehirler için 5 yıllık yeni yol haritası oluşturuldu. 2020-2023 döneminde elde edilen deneyim ve kurumsal kapasite üzerine inşa edilen yeni strateji kapsamında; yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi ileri teknolojilerin şehir yönetiminde daha etkin kullanılması hedefleniyor. 81 İlin Tamamında Strateji Hazırlanacak Eylem planına göre 2026 yılı sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak. Belediyelerde özel akıllı şehir birimleri oluşturulurken, mekansal planlamada semantik planlama modeline geçilmesi zorunlu hale getirilecek. 2027 yılında ise büyükşehir belediyelerinin ardından 187 ilçe belediyesinin de sürece dahil edilmesi planlanıyor. Bu kapsamda toplam 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak. 2028'de En Az 50 Uygulama Hayata Geçecek Akıllı şehir çalışmalarının sahadaki uygulama ayağında da önemli hedefler belirlendi. 2028 yılı itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulamasının hayata geçirilmesi planlanıyor. Teknoloji kümelenmeleri aracılığıyla yerli akıllı şehir çözümlerinin geliştirilmesi ve bu teknolojilerin uluslararası pazarlara ihraç edilmesi hedefleniyor. 2029 yılına gelindiğinde ise tüm illerde, trafikten çevre temizliğine kadar farklı belediye hizmetlerinin tek merkezden takip edilmesini sağlayacak Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulması öngörülüyor. Merkezler arasındaki koordinasyonun Bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi tarafından sağlanması planlanıyor. Eylem Planında 4 Stratejik Amaç, 32 Eylem Resmi Gazete'de yayımlanan eylem planında uygulama, izleme ve ölçmeye odaklanan 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı yer alıyor. Plan kapsamında şehirlerin ihtiyaçlarının teknoloji odaklı çözümlerle karşılanması ve belediyelerin akıllı şehir uygulamalarında ortak bir yönetim anlayışına kavuşması amaçlanıyor. Akıllı Şehir Teknolojilerinde Yüzde 80 Yerli Üretim Hedefi Eylem planında yerli teknoloji üretimine de özel önem veriliyor. 2030 yılına kadar akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartının aranması öngörülüyor. Ayrıca sektörde faaliyet gösteren ve dünya pazarlarında rekabet edebilecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi hedefleniyor. Akıllı şehir uygulamalarının hukuki altyapısını oluşturacak Akıllı Şehir Kanununun yürürlüğe girmesi de planın hedefleri arasında bulunuyor. Şehirlerde Teknoloji Entegrasyonu Güçlendirilecek Yeni stratejide, kamu kurumlarının birbirinden bağımsız sistemler kurarak kaynak israfına yol açmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda veri yönetişimi ve sistemlerin birlikte çalışabilirliği temel ilkeler arasında yer alıyor. Şehirlerde ihtiyaç duyulmayan teknolojilerin yaygınlaşmasının önüne geçilmesi ve doğrudan vatandaşın yaşamına katkı sağlayacak uygulamaların tercih edilmesi planlanıyor. Bakanlık tarafından yerel yönetimlere rehberlik amacıyla 50 uygulamaya ilişkin fizibilite raporu ile toplam 15 bin sayfalık eğitim dokümanı oluşturuldu. Kentsel Dönüşüm ve Afet Yönetiminde Akıllı Sistemler Stratejinin önemli başlıklarından birini kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimi oluşturuyor. Bu kapsamda erken uyarı sistemleri ve kriz anında kullanılacak yönetim mekanizmalarıyla şehirlerin afetlere karşı hazırlık kapasitesinin artırılması hedefleniyor. TOKİ tarafından gerçekleştirilecek kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerinin de “Akıllı Bölgeler” yaklaşımıyla bütünleştirilmesi planlanıyor. Yeni yaşam alanlarında yeşil enerji kullanımı, su ve enerji kayıplarının sensörlerle anlık olarak tespit edilmesi ve çevreye duyarlı tasarımların yaygınlaştırılması öngörülüyor. Trafik ve Atık Yönetiminde Akıllı Çözümler Plan kapsamında vatandaşların günlük yaşamını doğrudan etkileyen hizmetlerde de teknolojik çözümlerin kullanılması hedefleniyor. Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle ulaşımda yaşanan zaman kayıplarının azaltılması, atık toplama araçlarının ise konteynerlerin doluluk oranlarına göre rota oluşturması planlanıyor. Akıllı sokak aydınlatmalarıyla enerji tüketiminin azaltılması da hedefler arasında yer alıyor. Vatandaşların mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden ilgili birimlere doğrudan iletebilmesi ve şehir yönetimine daha aktif katılım sağlayabilmesi için dijital kanalların geliştirilmesi planlanıyor. Şehirlerin İhtiyaçları Ayrı Ayrı Ölçülecek Yeni strateji kapsamında Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli kullanılarak her şehrin ihtiyaçlarının ayrı ayrı belirlenmesi hedefleniyor. Akıllı şehir hizmetlerinin yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde dezavantajlı gruplar başta olmak üzere toplumun farklı kesimlerine adil şekilde ulaştırılması da planın hedefleri arasında bulunuyor. Türkiye'nin geliştirdiği akıllı şehir teknolojileri ve uygulamalarının, Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelerle paylaşılması ve bu alanda uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi öngörülüyor. Bakan Kurum: 5 Yıllık Akıllı Şehir Eylem Planımız Hazır Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da eylem planına ilişkin açıklamasını sosyal medya hesabından yaptı. Kurum, “5 yıllık akıllı şehir eylem planımız hazır” ifadelerini kullanarak, belediyecilik, trafik sistemleri ve atık yönetimi başta olmak üzere farklı alanlarda vatandaşların hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasının hayata geçirileceğini belirtti. Kurum, söz konusu düzenlemelerin Resmi Gazete'de yayımlandığını ifade ederek, planın hayata geçirilmesiyle Türkiye genelinde akıllı şehir uygulamalarının yaygınlaştırılacağını açıkladı.