Trump’tan İran’a Yeni Hamle

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a karşı hızlı zafer hedefini ortaya koymasının üzerinden yaklaşık altı ay geçti. Askeri başarı ya da müzakere yoluyla anlaşma ihtimalinin zayıflaması, Washington yönetimini ekonomik baskıyı artırmaya yöneltti. Trump yönetimi şimdi de İran’la ticaret yapan ülkeleri hedef alan yeni bir yaptırım planını devreye almaya hazırlanıyor. “Ekonomik kıyamet” olarak nitelendirilen planın ayrıntılarının 24 Ağustos’ta ABD Hazine Bakanı Scott Bessent tarafından açıklanması bekleniyor. “Ya bizimlesiniz ya da karşımızda” Bessent, yeni yaptırım döneminde Washington’ın İran’a ekonomik destek verdiğini düşündüğü ülkelere, ABD müttefiki olup olmadıklarına bakılmaksızın baskı uygulanabileceğinin sinyalini verdi. İran’a para gönderen, ülkenin petrolünü satın alan ya da petrol sevkiyatlarına deniz yoluyla destek veren kişi ve kuruluşların ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalabileceğini belirten Bessent, “Ya bizimlesiniz ya da karşımızdasınız” mesajı verdi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de ekonomik yaptırımları savaşta “yeni bir aşama” olarak tanımladı. Vance, Washington’ın elindeki en güçlü araçlardan birinin ekonomik baskı olduğunu belirterek yaptırım politikasının sürdürüleceğini ifade etti. Hedefte İran’ın ticaret ağı var Yeni stratejinin önceki yaptırımlardan en önemli farkının, baskının doğrudan İran’ın yanı sıra ülkenin ticari ortaklarına da yöneltilmesi olması bekleniyor. ABD Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi’nde (OFAC) sekiz yıl görev yapan yaptırım uzmanı Michael Parker’a göre Washington, İran’la ticaret yapan ve aynı zamanda ABD dolarına veya Amerikan finans sistemine bağımlı üçüncü ülkeleri hedef alabilir. İran’la bağlantılı bankalar, finans kuruluşları ve para transfer ağlarının da yeni yaptırımların kapsamına alınabileceği değerlendiriliyor. İran yaptırımlara karşı yıllardır hazırlanıyor Ancak Washington’ın planının önündeki en büyük engellerden biri, İran’ın yaptırımlara uzun süredir aşina olması. Tahran, 1979’daki İslam Devrimi’nden bu yana farklı seviyelerde ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya. Baskı, Trump’ın ilk başkanlık döneminde ABD’yi 2015’te imzalanan İran nükleer anlaşmasından çekmesinin ardından daha da arttı. İran ise yıllar içinde yaptırımları aşmak için alternatif ticaret ve finans kanalları oluşturdu. Petrol taşımacılığında kullanılan “gölge filo”, farklı şirketler üzerinden yürütülen ticaret ve yaptırım listelerinde yer almayan yeni ticari yapılar bu yöntemler arasında bulunuyor. Uzmanlar başarı konusunda temkinli Trump yönetiminin yeni ekonomik hamlesi, bazı uzmanlar tarafından Washington’ın İran konusunda hedeflediği sonuçlara ulaşmakta zorlandığının işareti olarak değerlendiriliyor. ABD’nin askeri ve ekonomik baskıyı artırmasına rağmen nihai hedefinin netleşmediğini savunan uzmanlar, yeni yaptırımların tek başına İran üzerinde uzun vadeli bir değişim yaratmasının zor olduğunu belirtiyor. Planın ne kadar etkili olacağı ise 24 Ağustos’ta açıklanması beklenen yaptırımların kapsamına ve İran’la ticaret yapan ülkelerin Washington’ın baskısına vereceği tepkiye bağlı olacak.