Şi Cinping'in ABD ziyareti kesinleşti

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump'ın daveti üzerine bu hafta Washington'a resmi ziyaret gerçekleştirecek. Çin Dışişleri Bakanlığı, Şi'nin 23-25 Eylül tarihlerinde ABD'de bulunacağını açıkladı. Beyaz Saray da Trump ve eşi Melania Trump'ın, Şi Cinping ve eşi Pıng Liyüen'i 24-25 Eylül tarihlerinde Beyaz Saray'da ağırlayacağını duyurmuştu. İki liderin gerçekleştireceği görüşmede, ekonomik ve ticari anlaşmazlıkların yanı sıra teknoloji kısıtlamaları, nadir toprak elementleri, Orta Doğu'daki savaş ve yapay zeka güvenliğinin ele alınması bekleniyor. Ticaret savaşında geçici mutabakat masada Washington'daki zirvede tarafların, tarifeler, teknoloji kısıtlamaları ve nadir toprak elementlerinin kontrolü gibi başlıklarda daha önce vardıkları geçici mutabakatı sürdürmesi bekleniyor. ABD ile Çin arasındaki ilişkiler, Trump'ın ikinci başkanlık döneminde karşılıklı tarife artışları ve teknoloji alanındaki kısıtlamalar nedeniyle gerilmişti. Çin'in küresel tedarik zincirinde önemli yere sahip nadir toprak elementlerinin ihracatına yönelik adımları da anlaşmazlığın başlıca konularından biri olmuştu. Trump ile Şi, Ekim 2025'te Güney Kore'nin Busan kentinde gerçekleştirdikleri görüşmede bazı anlaşmazlıkların geçici olarak çözülmesi konusunda uzlaşmaya varmıştı. Taraflar, karşılıklı tarifelerdeki bazı artışları bir yıl süreyle erteleme kararı almıştı. Nadir toprak elementleri ve teknoloji kısıtlamaları ABD yönetimi, Çin'e yönelik teknoloji ve ihracat kontrollerinde çeşitli düzenlemelere giderken, Pekin yönetimi de nadir toprak elementlerinin ihracatına yönelik kontrol mekanizmalarını devreye sokmuştu. Tarafların önceki görüşmelerde aldığı kararlar doğrultusunda bazı ticari ve ekonomik tedbirlerin uygulanması ertelenmişti. Yeni zirvede, bu geçici düzenlemelerin geleceği ve iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin nasıl sürdürüleceği gündeme gelecek. Orta Doğu'daki savaş da masada Zirvenin bir diğer önemli başlığını Orta Doğu'daki savaş ve çatışmaların küresel enerji piyasalarına etkisi oluşturacak. İran ile yaşanan çatışmaların ardından bölgede kırılgan ateşkes süreci devam ederken, Hürmüz Boğazı'ndaki ulaşım ve enerji sevkiyatında yaşanan kesintilerin küresel ekonomiye etkileri de gündemde bulunuyor. Yemen'deki gelişmeler ve İran destekli Husilerin Kızıldeniz çevresindeki faaliyetleri nedeniyle enerji taşımacılığında Babulmendeb Boğazı üzerinden yeni risklerin ortaya çıkabileceği değerlendiriliyor. Trump'ın zirve öncesinde Rusya ve İran'a yönelik yaptırımları genişleten düzenlemeleri imzalaması da Çin ile yapılacak görüşmeler açısından dikkat çeken gelişmeler arasında yer alıyor. Yapay zeka için yeni diyalog hazırlığı İki liderin görüşmesinde yapay zeka güvenliği de önemli gündem maddelerinden biri olacak. Şi Cinping ile dönemin ABD Başkanı Joe Biden, Kasım 2023'te San Francisco'daki görüşmelerinde yapay zeka konusunda iki ülke arasında ortak çalışma yapılması konusunda mutabakata varmıştı. Ancak bu konuda daha sonra somut bir mekanizma oluşturulamamıştı. Şi'nin ziyareti öncesinde ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng'ın başkanlık ettiği heyetler arasında gerçekleştirilen hazırlık görüşmelerinde, iki ülke arasında yapay zeka diyaloğu başlatılması konusunda fikir birliğine varıldığı bildirildi. Bu kapsamda yapay zeka sistemlerinin oluşturabileceği risklere ilişkin bir "uyarı mekanizması" kurulması da gündemde. Washington ve Pekin'in yapay zeka yaklaşımı farklı ABD, yapay zeka sistemlerinin oluşturabileceği risklere karşı güvenlik mekanizmalarının geliştirilmesini savunurken Çin, daha geniş kapsamlı küresel bir yapay zeka yönetimi oluşturulmasını istiyor. Öte yandan ABD merkezli yapay zeka şirketleri, Çinli rakiplerinin "damıtma" yöntemiyle kendi modellerinden veri elde ettiğini öne sürüyor. Söz konusu şirketler, Washington yönetiminden bu yöntemin kullanımını engelleyecek önlemler alınmasını talep ediyor. Şi Cinping'in Washington ziyareti, iki ülke arasındaki ticari ve teknolojik rekabetin yanı sıra küresel güvenlik ve yapay zeka alanındaki görüş ayrılıklarının da liderler düzeyinde ele alınacağı bir zirve olacak.