NATO Liderler Zirvesi Başladı!

7 Temmuz'da başlayan 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nde kritik oturumlar başladı. Zirvenin ikinci gününde devlet ve hükümet başkanları, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki Liderler Toplantısı için Beştepe'de bir araya geldi. Dünyanın yakından takip ettiği zirvede, NATO'nun gelecek dönem güvenlik politikalarına yön verecek kararların ele alınması bekleniyor. Erdoğan: Savunma harcamalarımızı artırıyoruz Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 36. NATO Zirvesi'nin açılış konuşmasında Türkiye'nin savunma harcamalarına ilişkin açıklamalarda bulundu. Erdoğan, 2030'dan önce savunma harcamalarının milli gelire oranını yüzde 3,5 seviyesine çıkarmak için gerekli adımların atıldığını belirterek, mevcut hedefte yüzde 1,5 seviyesine ulaşıldığını söyledi. Erdoğan, Türkiye'nin asıl başarısının savunma sanayisindeki atılımlar olduğunu ifade etti. Erdoğan: Yüzde 5 hedefine 2035'ten önce ulaşmayı hedefliyoruz Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Zirvesi'nde yaptığı açıklamada Türkiye'nin savunma harcamalarına ilişkin hedeflerini paylaştı. Erdoğan, 2030'dan önce savunma harcamalarının oranını yüzde 3,5 seviyesine yükseltmek için çalışmaların sürdüğünü belirterek, güvenlik ve dayanıklılıkla ilgili harcamalarda yüzde 1,5'lik bütçe payına ulaşıldığını söyledi. Erdoğan, NATO'nun belirlediği 2035 hedefi olan yüzde 5 seviyesine beş yıl önce ulaşmayı amaçladıklarını ifade etti. Erdoğan: Savunma sanayisinde dünyanın ilk 10 ülkesi arasına girdik Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Zirvesi'nde yaptığı konuşmada Türkiye'nin savunma sanayisindeki gelişmelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Erdoğan, Türkiye'nin üretim ve ihracat kapasitesi bakımından dünyanın ilk 10 ülkesi arasına girdiğini belirterek, NATO kapsamında belirlenen 361 yetenek hedefinin büyük bölümünün üç yıl içinde tamamlanacağını söyledi. Hava ve füze savunma kabiliyetlerine yönelik Çelik Kubbe projesine 24 milyar dolarlık ilave bütçe ayrıldığını ifade eden Erdoğan, Türkiye'nin NATO'nun operasyon, misyon ve tatbikatlarına farklı bölgelerde katkı sağladığını vurguladı. Trump'ın açıklamaları NATO Zirvesi'nin gündeminde ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO Zirvesi öncesi ve sırasında yaptığı açıklamalar, liderler toplantısının en çok konuşulan başlıkları arasında yer aldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile olan yakın ilişkisi nedeniyle zirveye katıldığını belirten Trump, ilk gün temaslarında dikkat çeken mesajlar verdi. Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmede Grönland konusunu yeniden gündeme getirirken, İran'a yönelik saldırılar sırasında bazı Avrupa ülkelerinden beklediği desteği alamadığını ifade etti. ABD Başkanı, Avrupa'daki Amerikan askeri varlığına ilişkin değerlendirmelerini de yineleyerek, ihtiyaç halinde bölgedeki askerlerin tamamının çekilebileceği yönündeki açıklamalarını tekrarladı. Trump'ın NATO içindeki geleceğe yönelik tutumu ve ittifak politikalarına ilişkin mesajları, zirve öncesinden itibaren müttefik ülkeler tarafından yakından takip ediliyordu. NATO çevrelerinde, Trump'ın öngörülemez açıklamalarının zirvenin seyrinde önemli bir unsur olarak değerlendirildiği belirtiliyor. Zirve öncesinde değerlendirmelerde bulunan üst düzey bir NATO diplomatı, toplantıların sorunsuz tamamlanmasının ve müttefik ülkelerin birlik görüntüsü vermesinin önemine dikkat çekerek, "Her şeyden önce zirvenin kazasız belasız bitirilmesi ve mutlu bir aile tablosu çizilebilmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı. NATO Zirvesi'nde savunma harcamaları gündemin ilk sırasında ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci kez göreve başlamasının ardından NATO içinde savunma harcamalarının artırılması konusu ittifakın öncelikli gündem başlıklarından biri haline geldi. 2025 yılında düzenlenen Lahey Zirvesi'nde NATO üyesi ülkeler, savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranının yüzde 5 seviyesine çıkarılması konusunda anlaşmaya varmıştı. Ankara'daki liderler toplantısında ise bu hedef kapsamında ülkelerin attığı adımlar, mevcut durum ve verilen taahhütlerin uygulamaya nasıl geçirileceği ele alınacak. Savunma harcamalarında artış hedefi doğrultusunda bazı müttefik ülkeler önemli mesafe kat etti. Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya'nın belirlenen seviyeyi şimdiden aştığı belirtilirken, Türkiye'nin savunma harcamalarının milli gelire oranı da yüzde 2,33 seviyesinden yüzde 3,8'e yükseldi. Liderler toplantısında, savunma kapasitesinin güçlendirilmesi, ortak güvenlik ihtiyaçları ve NATO'nun gelecekteki caydırıcılık politikaları kapsamında ülkelerin sorumlulukları değerlendirilecek. NATO Zirvesi'nde savunma yatırımları masaya yatırılacak NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nde liderlerin gündemindeki önemli başlıklardan biri de savunma sanayisi yatırımları olacak. İttifak ülkeleri, savunma üretim kapasitesinin artırılması, kritik altyapıların güçlendirilmesi, yeni nesil teknolojilerin geliştirilmesi ve ortak tedarik mekanizmalarının oluşturulmasına yönelik adımları değerlendirecek. Zirvenin ilk gününde düzenlenen NATO Savunma Forumu'nda açıklanan milyarlarca dolarlık yatırım kararları, savunma harcamalarının somut projelere dönüştürülmesi yönünde atılan adımların göstergesi olarak değerlendiriliyor. NATO'nun Avrupa'daki müttefikleri ile Kanada'nın son 10 yılda savunmaya toplam 1,2 trilyon dolar harcadığı belirtilirken, bu ülkelerin 2025 yılındaki savunma harcamalarında da yaklaşık yüzde 20'lik artış yaşandı. Söz konusu artışın yaklaşık 139 milyar dolarlık ek harcamaya karşılık geldiği ifade ediliyor. İttifak, önümüzdeki dönemde ülkelerin ekonomik gücünü daha etkin şekilde askeri kapasiteye dönüştürmeyi hedefliyor. Bu kapsamda ulusal savunma politikalarının daha uyumlu hale getirilmesi, bürokratik süreçlerin azaltılması ve yenilikçi teknolojilere dayalı çözümlerin desteklenmesi planlanıyor. NATO 3.0 vizyonu zirvenin gündem başlıkları arasında ABD'nin Avrupa güvenliğinde geçmiş dönemlerde olduğu gibi tek başına belirleyici rol üstlenmeyeceğine yönelik mesajları, NATO'nun geleceğine ilişkin yeni yapılanma tartışmalarını gündeme taşıdı. Bu kapsamda "NATO 3.0" vizyonu, Ankara'daki zirvenin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor. Yeni dönemde Avrupalı müttefiklerin savunma alanında daha fazla sorumluluk üstlenmesi, özellikle konvansiyonel askeri kapasitenin güçlendirilmesinde daha etkin rol alması bekleniyor. Nükleer caydırıcılık konusunda ise ABD'nin ittifak içindeki lider konumunu sürdürmesi öngörülüyor. Ankara Zirvesi, NATO içinde daha güçlü ve dengeli bir Avrupa savunma yapısının şekillendirilmesi açısından önemli bir platform olarak değerlendiriliyor. NATO yetkilileri, NATO 3.0 anlayışını; Avrupa'nın savunma sorumluluğunu artırdığı, müttefikler arasındaki yük paylaşımının dengelendiği ve ABD'nin ittifaka bağlılığını sürdürdüğü yeni bir dönem olarak tanımlıyor. Liderler toplantısında, değişen güvenlik tehditleri karşısında NATO'nun gelecekteki yapısı, müttefiklerin sorumluluk dağılımı ve caydırıcılık kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik adımlar ele alınacak. NATO Zirvesi'nde Ukrayna'ya destek mesajı gündemde NATO Liderler Zirvesi'nde ele alınacak önemli başlıklardan biri de Ukrayna'ya yönelik destek olacak. Liderlerin, Ukrayna'ya desteğin ihtiyaç duyulduğu sürece devam edeceği yönünde mesaj vermesi bekleniyor. NATO, Ukrayna'nın savaş sürecinde özellikle insansız hava araçları ve bu sistemlere karşı geliştirilen savunma teknolojileri alanında edindiği deneyimlerden yararlanmayı hedefliyor. Ukrayna'nın NATO üyeliği konusunda ise mevcut politikanın korunacağı, kısa vadede üyelik sürecine ilişkin yeni bir adım atılmasının beklenmediği belirtiliyor. NATO Zirvesi'nin gözleri sonuç bildirgesinde NATO Liderler Zirvesi'nin sonunda yayımlanacak ortak bildirinin, önceki zirvelerde olduğu gibi kısa ve net mesajlardan oluşması bekleniyor. Bildiride, ittifakın temelini oluşturan Washington Antlaşması'nın 5. maddesi kapsamındaki ortak savunma ilkesine bağlılık yeniden vurgulanacak. Metinde ayrıca, Avrupa ülkeleri ve Kanada'nın Lahey Zirvesi'nde verilen savunma harcamalarını artırma taahhütlerini yerine getirdiğine ilişkin değerlendirmelere yer verilmesi bekleniyor. Zirve bildirgesinin önemli başlıklarından biri de NATO 3.0 vizyonu olacak. İttifak içindeki görev paylaşımını ifade eden yeni yaklaşım kapsamında, Avrupa müttefikleri ve Kanada'nın ABD ile birlikte NATO'nun savunmasına daha fazla katkı sağlaması mesajının verilmesi öngörülüyor. Bildiride, "Geleceği inşa ediyoruz: Daha güçlü bir NATO'da daha güçlü bir Avrupa" ifadesinin yer alması bekleniyor. Bildiride Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği açısından uzun vadeli tehdit oluşturduğu vurgulanırken, Türkiye'nin önem verdiği "terörizmin NATO için süregelen bir tehdit olduğu" değerlendirmesinin de metne dahil edilmesi bekleniyor. Son dönemde ABD ile bazı Avrupa ülkeleri arasında görüş ayrılıklarına neden olan İran konusu da bildirgede yer alacak başlıklar arasında bulunuyor. Metinde, İran'ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği ve Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne saygı göstermesi çağrısının yapılması bekleniyor. Öte yandan NATO'nun Ukrayna'ya yönelik desteğinin de bildirgede yer alması bekleniyor. İttifakın, Ukrayna'ya 2026 ve 2027 yılları için toplam 70 milyar avro seviyesinde askeri destek taahhüdü açıklaması öngörülüyor.