İstanbul’da Kritik Diplomasi Trafiği

Türkiye’nin girişimiyle İstanbul’da düzenlenen dışişleri bakanları toplantısında, bölgesel ve küresel krizlere yönelik çözüm arayışları ele alınıyor. Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın oluşturduğu R4 formatı ile İngiltere, Almanya ve Fransa’dan oluşan E3 grubu, ortak gündem başlıklarını değerlendirmek üzere aynı masada buluştu. Görüşmelere İtalya’nın da katılmasıyla toplantının kapsamı genişledi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen temaslarda Filistin meselesi, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, ABD ile İran arasındaki gerilim, İsrail’in bölgedeki saldırıları, Yemen’deki durum ve Rusya-Ukrayna savaşı başta olmak üzere uluslararası gündemin önemli başlıkları ele alınıyor. Toplantıda, mevcut krizlerin çözümüne yönelik diplomatik seçeneklerin yanı sıra ülkeler arasındaki iş birliği ve koordinasyon imkanlarının geliştirilmesi de değerlendiriliyor. Fidan’dan bölgesel krizlerin yayılmasını önleme çağrısı Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre Hakan Fidan, görüşmelerde devam eden ihtilafların birbirini tetikleyerek çatışmaları yeni bölgelere taşımasının önlenmesi gerektiğine dikkat çekecek. Bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı bir istikrarsızlığa dönüşmemesi için diyalog ve iş birliğinin önemini vurgulayacak olan Fidan, Türkiye’nin bölgesel sahiplenme anlayışına dayalı mekanizmaları desteklediğini ifade edecek. Türkiye’nin yaklaşımında, bölge ülkelerinin sorunların çözümünde daha etkin rol üstlenmesi ve ortak güvenlik anlayışının güçlendirilmesi ön plana çıkıyor. Görüşmelerde de bu doğrultuda yeni iş birliği alanlarının oluşturulması ve mevcut koordinasyon mekanizmalarının geliştirilmesi üzerinde duruluyor. Filistin meselesi ve İsrail’in saldırıları gündemde Toplantının öncelikli başlıklarından birini Filistin meselesi oluşturuyor. Fidan’ın, İsrail’in Filistin topraklarındaki işgalinin, barış girişimlerini sekteye uğratan tutumunun ve bölge genelindeki saldırılarının Orta Doğu’da yaşanan gerilimlerdeki etkisine dikkat çekmesi bekleniyor. Kudüs’ün tarihi ve hukuki statüsünün korunması gerektiğini vurgulayacak olan Fidan, iki devletli çözüm perspektifine zarar verebilecek adımlardan kaçınılması çağrısında bulunacak. Görüşmelerde ayrıca İsrail’in yasa dışı yerleşim faaliyetlerini genişletmesi ve yerleşimci şiddetine ilişkin gelişmelerin de ele alınması öngörülüyor. Uluslararası toplumun bu konuda daha kararlı bir tutum sergilemesi ve İsrail üzerindeki diplomatik baskının artırılması gerektiği mesajının verilmesi bekleniyor. ABD-İran gerilimi için diplomasi vurgusu İstanbul’daki toplantının önemli gündem maddelerinden biri de ABD ile İran arasındaki gerilim olacak. Taraflar arasındaki sorunların askeri yöntemlerle değil, diplomasi ve diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğine dikkat çekilecek. Fidan’ın, askeri seçeneklerin kalıcı çözüm üretmek yerine bölgedeki kırılganlıkları artırabileceğini vurgulaması bekleniyor. Görüşmelerde, gerilimin daha geniş bir çatışmaya dönüşmesini önleyecek diplomatik girişimler ve bölgesel istikrarın korunmasına yönelik seçenekler değerlendirilecek. Hürmüz ve Babülmendep boğazlarının güvenliği ele alınacak Küresel ticaret ve enerji taşımacılığı açısından kritik öneme sahip Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki gelişmeler de toplantının gündeminde yer alıyor. Bu güzergâhlarda seyrüsefer serbestisinin kalıcı biçimde güvence altına alınmasının hem bölgesel hem de küresel istikrar açısından önem taşıdığı vurgulanacak. Deniz ulaşımında yaşanabilecek aksaklıkların uluslararası ticaret ve enerji arzı üzerindeki olası etkileri nedeniyle boğazların güvenliği, ülkeler arasındaki ortak değerlendirme başlıkları arasında bulunuyor. Yemen’deki gelişmeler ve Suudi Arabistan’ın güvenliği Toplantıda Yemen’deki durum ve Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları da gündeme gelecek. Fidan’ın, Suudi Arabistan’daki sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırılara ilişkin Türkiye’nin tutumunu aktararak ülkenin güvenliğine verilen desteği yinelemesi bekleniyor. Bu çerçevede bölgesel güvenlik ve dayanışmanın güçlendirilmesi, ülkeler arasındaki koordinasyonun artırılması ve çatışmaların yeni alanlara yayılmasının önlenmesi konuları değerlendirilecek. Suriye’de istikrar ve güvenlik başlığı Suriye’deki gelişmeler de R4 ve E3 ülkelerinin dışişleri bakanlarının gündeminde bulunuyor. Fidan’ın, Suriye’de istikrarın ve refahın güçlendirilmesine yönelik çabaları gündeme getirirken İsrail’in Suriye’de istikrarsızlığa yol açtığı belirtilen eylemlerine de dikkat çekmesi bekleniyor. Görüşmelerde, Suriye’de kalıcı istikrarın desteklenmesi ve bölgesel güvenliği tehdit eden gelişmelerin önüne geçilmesi için uluslararası iş birliğinin önemi ele alınacak. Rusya-Ukrayna savaşı ve Karadeniz güvenliği İstanbul’daki diplomatik temaslarda Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın oluşturduğu güvenlik riskleri de değerlendirilecek. Karadeniz’e kıyısı bulunan Türkiye’nin, savaşın bu denize yayılmasını önlemeye yönelik girişimlerini sürdürdüğünü aktaracak olan Fidan’ın, taraflara çözüm önerileri sunulmasına yönelik çabaları da gündeme getirmesi bekleniyor. Karadeniz’de güvenliğin korunması, çatışmaların bölgesel etkilerinin sınırlandırılması ve diplomatik çözüm imkanlarının değerlendirilmesi toplantının önemli başlıkları arasında yer alıyor. İtalya’nın katılımıyla toplantının kapsamı genişledi Türkiye’nin girişimiyle düzenlenen toplantıya Almanya, İngiltere, Fransa, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan dışişleri bakanlarının yanı sıra İtalya da katılıyor. İtalya Dışişleri Bakanlığı, Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani’nin toplantıya katılmak üzere İstanbul’da bulunacağını açıkladı. Bakanlığın açıklamasında, Türkiye’nin girişimiyle düzenlenen ve başlıca uluslararası krizlere odaklanan dışişleri bakanları toplantısına katılım sağlanacağı belirtildi. İtalya’nın katılımıyla genişleyen görüşmelerde uluslararası barış ve güvenliğe yönelik sınamalar, özellikle Orta Doğu’daki gelişmeler, Filistin meselesi, Yemen’deki durum ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımının güvenliği üzerinde durulacak. R4 formatı bu yıl altı kez toplandı Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın oluşturduğu Bölgesel Dörtlü (R4) mekanizması, bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarın desteklenmesi ve diyaloğun güçlendirilmesi amacıyla kuruldu. R4 dışişleri bakanları, bu yıl 18 Mart’ta Riyad’da gerçekleştirilen ilk buluşmanın ardından toplam altı toplantı yaptı. Mekanizmanın son toplantısı ise 21 Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında New York’ta düzenlendi. R4 çerçevesinde bölgesel sorunlara yönelik ortak yaklaşımların geliştirilmesi, ülkeler arasındaki koordinasyonun artırılması ve krizlerin çözümünde bölge ülkelerinin rolünün güçlendirilmesi hedefleniyor. E3, İran’ın nükleer programı için kuruldu Almanya, İngiltere ve Fransa’dan oluşan Avrupa Üçlüsü (E3), 2003 yılından bu yana İran’ın nükleer programına ilişkin diplomatik iş birliği yürütüyor. Zaman içerisinde faaliyet alanını genişleten E3, farklı bölgesel ve uluslararası meselelerde de ortak girişimlerde bulunan bir diplomatik yapı haline geldi. İstanbul’daki toplantıda R4 ve E3 ülkelerinin aynı platformda bir araya gelmesi, Orta Doğu’dan Avrupa’ya uzanan güvenlik sorunlarının ve küresel krizlerin ortak bir zeminde değerlendirilmesine imkan sağlıyor. Görüşmelerde, krizlerin etkilerinin sınırlandırılması ve ülkeler arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi hedefleniyor.