Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan BM’ye Veto Çağrısı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bloomberg için kaleme aldığı “BM, Güvenlik Konseyi'nin veto hakkını kaldırmalıdır” başlıklı makalesinde Birleşmiş Milletler sisteminde kapsamlı reform çağrısında bulundu. Erdoğan, küresel krizlerin çözümünün birkaç ülkenin iradesine bırakılmasının mevcut dünya gerçekleriyle örtüşmediğini belirterek, Güvenlik Konseyi'ndeki veto ayrıcalığının kaldırılması gerektiğini ifade etti. “Küresel karar alma mekanizmaları değişen şartlara uyum sağlamalı” Son yıllarda yaşanan salgınlar, enerji krizleri, tedarik zincirlerindeki sorunlar ve bölgesel çatışmaların, mevcut uluslararası sistemin sınırlarını ortaya koyduğunu belirten Erdoğan, küresel karar alma mekanizmalarının günümüz koşullarına uyarlanmasının ertelenemeyeceğini vurguladı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin halen İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki güç dengelerini yansıttığını belirten Erdoğan, daha adil, etkin ve hesap verebilir bir temsil sistemine ihtiyaç olduğunu kaydetti. Erdoğan: “Veto imtiyazının kaldırılması reformun merkezinde olmalı” Erdoğan, BM reformunun yalnızca Güvenlik Konseyi'ne yeni üyeler eklenmesiyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti. Veto hakkının kaldırılmasını reform sürecinin temel unsurlarından biri olarak gösteren Erdoğan, karar alma yetkisinin birkaç ülkenin elinde toplanmasının önüne geçilmesi gerektiğini ifade etti. Erdoğan, farklı coğrafyalardan ülkelerin küresel ve bölgesel sorunların çözümünde daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğine dikkat çekerek, “Dünya 5'ten büyüktür” çağrısının daha geniş bir sorumluluk anlayışına işaret ettiğini belirtti. Güvenlik Konseyi için dönüşümlü üyelik önerisi Güvenlik Konseyi ile BM Genel Kurulu arasındaki dengenin yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirten Erdoğan, Genel Kurul'un yetkilerinin güçlendirilmesini önerdi. Erdoğan, Güvenlik Konseyi üyelerinin belirli süreler için Genel Kurul tarafından dönüşümlü olarak seçildiği ve yeniden görev almak isteyen ülkelerin üyelerin çoğunluğunun desteğini yeniden kazanmak zorunda olduğu bir yapının, Konseyin temsil kapasitesini ve hesap verebilirliğini artıracağını savundu. “Uluslararası kurumlar dönüşüme ayak uyduramadı” Dünyadaki güç dengelerinin son 25 yılda önemli ölçüde değiştiğini belirten Erdoğan, mevcut uluslararası düzenin yeni savaşların önlenmesi, eşitsizliklerin azaltılması ve değişen güç dengelerine yanıt verilmesi konusunda yetersiz kaldığını ifade etti. Ekonomi, güvenlik, teknoloji ve diplomasi alanlarında yeni güç merkezlerinin ortaya çıktığına işaret eden Erdoğan, uluslararası kurumların bu dönüşüme aynı hızda uyum sağlayamadığını kaydetti. Finansmana erişim vurgusu Savaşlar, iklim krizi, düzensiz göç ve ekonomik kırılganlıkların güçlü kurumların ve dayanıklı ekonomilerin önemini artırdığını belirten Erdoğan, ticaret, lojistik, ulaştırma ve enerji koridorlarının güvenliğinin de giderek daha önemli hale geldiğini ifade etti. Asya'nın küresel ekonomideki ağırlığının arttığını, Afrika'nın ise daha güçlü bir temsil talep ettiğini belirten Erdoğan, gelişmekte olan ülkelerin kendi önceliklerini daha fazla gündeme getirdiğini söyledi. Erdoğan, küresel adaletin sağlanabilmesi için sorumlulukların daha hakkaniyetli paylaşılması ve gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkıyla finansmana erişiminin güvence altına alınması gerektiğini belirtti. “Genel Kurul'un rolünün güçlendirilmesini destekliyoruz” Türkiye'nin çok taraflı diplomasi deneyimini BM reformu arayışında kullanmaya devam edeceğini belirten Erdoğan, veto imtiyazının kaldırılması, seçilmiş üyelerin karar alma süreçlerindeki ağırlığının artırılması ve Genel Kurul'un rolünün güçlendirilmesine yönelik girişimleri desteklediklerini ifade etti. Erdoğan, farklı bölgelerden ülkelerin ortak bir zeminde buluşmasının uluslararası sistemin meşruiyetini ve temsil kapasitesini güçlendireceğini belirterek, kalıcı barışın farklı coğrafyaların deneyim, kapasite ve iradesinin ortak bir zeminde buluşturulmasıyla mümkün olabileceğini kaydetti.