Anlaşmaya Rağmen Hürmüz'de Kriz Sürüyor

ABD ile İran arasında varılan barış anlaşmasına ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın kısmen açıldığı yönündeki açıklamalarına rağmen, bölgedeki deniz trafiği henüz normale dönmedi. Veri analiz şirketi Kpler'in verilerine göre, aralarında 220 petrol tankerinin de bulunduğu yaklaşık 500 gemi Hürmüz Boğazı dışında bekliyor. Denizcilik sektörü temsilcileri ve askeri kaynaklar, mayın tehdidinin devam etmesi nedeniyle güvenli geçişlerin yeniden başlamasının haftalar alabileceğini belirtiyor. MAYIN TEMİZLİĞİ HAFTALAR SÜREBİLİR Reuters'ın denizcilik ve güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberine göre, boğazın açılmasına yönelik siyasi anlaşmalar sağlansa bile, bölgedeki mayınların temizlenmesi normal seyrüsefere dönüşü ciddi ölçüde geciktirebilir. Batılı deniz güvenliği kaynakları, geleneksel mayın tarama gemileri ve insansız sualtı araçlarıyla yürütülecek operasyonların 40 ila 50 gün sürebileceğini öngörüyor. Bu süreç tamamlanmadan sigorta şirketleri, armatörler ve enerji şirketlerinin bölgeden geçişe sıcak bakmadığı ifade ediliyor. Uzmanlar, Basra Körfezi'nde bekleyen sevkiyatlara ek olarak on milyonlarca varil petrolün daha Hürmüz'de sıkışıp kalabileceği uyarısında bulunuyor. ŞİRKETLER GÜVENLİK GARANTİSİ İSTİYOR Denizcilik birliği BIMCO'nun güvenlik şefi Jakob Larsen, mevcut koşullarda boğazdan geçiş başlatmanın ciddi riskler taşıdığını belirterek, öncelikle mayından arındırılmış güvenli koridorların oluşturulması gerektiğini söyledi. Körfez'de gemileri mahsur kalan şirketlerden V.Group'un CEO'su Rene Kofod-Olsen ise tek bir mayının bile ciddi can kayıplarına yol açabileceğini belirterek, durumun küresel deniz taşımacılığı açısından büyük bir tehdit oluşturduğunu ifade etti. Dünya petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda mayınların tam sayısı ise halen bilinmiyor. BEYAZ SARAY'DA "VIP GEÇİŞ" FORMÜLÜ Politico'nun haberine göre Trump yönetimi, tankerlerin yeniden geçiş yapabilmesi için askeri eskort eşliğinde ücretli ve hızlandırılmış bir "VIP geçiş" sistemi oluşturulmasını değerlendiriyor. Kulislerde konuşulan plana göre, ABD askeri koruması altında daha hızlı geçiş yapmak isteyen gemilerden belirli bir ücret alınması gündemde. Söz konusu önerinin aynı zamanda Avrupalı müttefikleri bölgedeki güvenlik operasyonlarına daha fazla katkı sağlamaya teşvik etmeyi amaçladığı belirtiliyor. Beyaz Saray'da tartışılan bir diğer seçenek ise ABD'li sigorta şirketlerinin bölgeden geçen gemilere teminat vermesini zorunlu hale getirecek düzenlemeler yapılması. MAYINLAR KONUSUNDA GÖRÜŞ AYRILIĞI Öte yandan ABD askeri istihbaratı ile Başkan Trump'ın açıklamaları arasında dikkat çekici bir görüş ayrılığı bulunuyor. NBC ve ABC'nin ABD'li askeri yetkililere dayandırdığı haberlere göre, sualtı dronları ve keşif araçlarıyla yapılan incelemelerde İran mayınlarına ilişkin kesin bir bulguya ulaşılamadı. Buna rağmen Trump, İran'ın deniz mayınlarını temizlemesi gerektiğini savunurken, birçok mayının imha edildiğini öne sürmüştü. ABD ordusu da mayıs ayı sonunda mayın döşediği iddiasıyla İran Devrim Muhafızları'na ait iki tekneyi hedef almıştı. İRAN İKİ AY SONRA İLK PETROL SEVKİYATINI GERÇEKLEŞTİRDİ Tüm belirsizliklere rağmen İran petrol ihracatında sınırlı da olsa hareketlilik başladı. CNBC'nin Kpler verilerine dayandırdığı habere göre, yaklaşık 5 milyon varil petrol taşıyan en az üç İran tankeri Hürmüz Boğazı bölgesinden ayrıldı. Bunlardan ikisinin toplam 3,8 milyon varil ham petrol taşıdığı belirtildi. Bu sevkiyat, son iki ay içerisinde gerçekleştirilen ilk büyük petrol teslimatı olarak kayıtlara geçti. MUTABAKAT BOĞAZIN AÇILMASINI ÖNGÖRÜYOR Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda ABD ile İran'ın kapsamlı bir mutabakata vardığı açıklanmıştı. Tarafların 19 Haziran'da İsviçre'de imzalaması beklenen anlaşma taslağında, Hürmüz Boğazı'nın 30 ila 60 gün içinde mayınlardan arındırılarak güvenli ve ücretsiz geçişe açılması öngörülüyor. Anlaşma taslağında ayrıca ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, deniz taşımacılığı kısıtlamalarının kaldırılması, yaptırımların hafifletilmesi ve İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasına yönelik maddelerin yer aldığı belirtiliyor. Ancak uzmanlara göre siyasi uzlaşının sağlanmış olması, bölgedeki güvenlik risklerinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Hürmüz Boğazı'nın yeniden tam kapasiteyle çalışabilmesi için mayın tehdidinin tamamen ortadan kaldırılması ve uluslararası denizcilik şirketlerinin güveninin yeniden tesis edilmesi gerekiyor.