AB Zirvesi Brüksel’de Toplanıyor

Kıbrıs’ın dönem başkanlığında 18 Haziran’da Brüksel’de başlayacak iki günlük Avrupa Birliği Zirvesi’nin gündeminde, birliğin 2028-2034 dönemi bütçe taslağı, savunma kapasitesinin artırılması, Ortadoğu’daki gelişmeler ve Ukrayna’daki çatışma yer alıyor. UKRAYNA’YA DESTEK VE RUSYA ÜZERİNDE BASKI GÜNDEMDE Avrupalı liderlerin toplantıda, Kiev’e yönelik desteklerin sürdürülmesi ve Moskova üzerindeki baskının artırılması konularını ele alacağı belirtiliyor. Zirvede ayrıca Ukrayna’ya askeri ve siyasi desteğin devamı da değerlendirilecek. ZELENSKİY ZİRVEYE KATILACAK Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin de akşam saatlerinde tartışmalara katılarak ülkesinin Avrupa Birliği entegrasyonu ve barışçıl çözüm adımlarına ilişkin görüşmeler yapması bekleniyor. AB-RUSYA TEMASLARINDA YENİ DÖNEM SİNYALİ Toplantı öncesinde, Avrupa Birliği’nin Ukrayna konusunda Rusya ile doğrudan diyaloğu yeniden kurma girişimlerinde ilerleme kaydettiği bildirildi. Bloomberg’ün konuya aşina kaynaklara dayandırdığı habere göre, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa’nın gelecekte daha içerikli müzakerelere zemin hazırlamak amacıyla üst düzey bir Rus yetkiliyle iki kez telefon görüşmesi gerçekleştirdiği ifade edildi. PUTİN’DEN AÇIKLAMALAR Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise 4 Haziran’da St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu (SPIEF) kapsamında uluslararası haber ajanslarının yöneticileriyle yaptığı görüşmede, Moskova’nın Avrupa Birliği temsilcileriyle temas kurmaktan hiçbir zaman kaçınmadığını söyledi. Putin, buna rağmen Rusya’ya stratejik yenilgi yaşatılacağını tekrarlayan müzakerecilere güvenilemeyeceğini belirtti. G7 ZİRVESİNDE TRANSATLANTİK DENGELER ÖNE ÇIKTI 15–17 Haziran tarihlerinde Evian’da düzenlenen G7 Zirvesi’nin ana gündem maddelerinden biri de Ukrayna müzakerelerinin Avrupalıların katılımıyla yeniden başlaması oldu. Avrupalı katılımcıların, son aylarda odağını Ukrayna’dan İran ile olan savaşa kaydıran ABD Başkanı Donald Trump’ın desteğini almayı hedeflediği aktarıldı. AVRUPA LİDERLERİNDEN BEŞ AŞAMALI BARIŞ PLANI Fransa, İngiltere ve Almanya liderlerinin, daha önce Putin ile Trump arasında Alaska’da yapılan görüşmede varılan mutabakatların ötesine geçebilecek beş aşamalı bir barış ve diyalog çerçevesi sunduğu bildirildi. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’in 7 Haziran’da yayımladığı ortak bildiride adil ve kalıcı barış için beş şart ileri sürüldü. Bu şartlar arasında çatışmaların durdurulması ve mevcut cephe hattının herhangi bir anlaşma için başlangıç noktası olarak kullanılmaması da yer aldı. Kremlin ise bu şartları tutarsız bulduğunu, Avrupalıların bir yandan barıştan söz ederken diğer yandan Ukrayna’nın yeni silahlar üretmesine yardım etmeyi sürdürdüğünü savundu. TRUMP, PUTİN VE ZELENSKİY TEMASLARI ABD ile İran arasındaki barış anlaşmasının ardından Ukrayna’ya odaklanma sözü veren Donald Trump’ın, pazar günü Vladimir Putin ve Volodimir Zelenskiy ile telefon görüşmeleri gerçekleştirdiği bildirildi. Rusya Devlet Başkan Yardımcısı Yuriy Uşakov, Trump’ın Putin’e G7 Zirvesi sırasında Kiev ve Avrupalı ortaklar üzerinde etki kurma sözü verdiğini aktardı. Trump, Evian’da Zelenskiy ile yaptığı görüşmeyi “iyi” olarak nitelendirdi ve yeni bir görüşme sözü verdi. Zelenskiy ise Trump ile ABD’de Putin’in de katılacağı bir toplantı ihtimalini değerlendirdiklerini açıkladı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise böyle bir davetin kendilerine ulaşmadığını, ancak Zelenskiy’nin Moskova’da kabul edilebileceğini ifade etti. G7’DE ORTAK BİLDİRİ VE UKRAYNA KARARLARI Zirve öncesinde ortak bildiri konusunda görüş ayrılıkları nedeniyle uzlaşma sağlanamayabileceği yönünde değerlendirmeler yapılmıştı. Ancak G7 liderleri, Ukrayna bölümünü içeren ortak bir açıklama yayımladı. Bildiride Rusya ile temasların yeniden kurulmasından söz edilmezken, Kiev’e askeri sevkiyatların artırılacağı belirtildi. Açıklamada hava savunma sistemleri, önleyici füzeler ve uzun menzilli mühimmat tedarikinin artırılacağı ifade edildi. Ayrıca Rusya ekonomisine yönelik yaptırımların, petrol ve gaz sektörünü de kapsayacak şekilde sıkılaştırılacağı bildirildi. YAPTIRIMLAR VE ENERJİ POLİTİKALARI Açıklamada, ABD Başkanı Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yönelik İran ile yaptığı anlaşmanın desteklendiği ve bu kapsamda ek önlemler için uygun bir dönem oluştuğu belirtildi. Trump, Rusya’ya yönelik petrol yaptırımlarının yeniden devreye alınabileceğini ifade etti. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, ortak bildiriyi “gerçek bir başarı” olarak nitelendirirken, Emmanuel Macron zirvenin Ukrayna konusunda önemli bir değişim anı olduğunu söyledi. Euractiv ise Avrupalıların Kiev’e askeri yardımları kendi kaynaklarıyla finanse etmesinin Trump’ın desteğini kazandırdığını yazdı. The New York Times ise Trump’ın Ukrayna çatışmasını artık öncelikleri arasında görmediğini aktardı. UKRAYNA’YA SİLAH DESTEĞİ VE PATRIOT TARTIŞMALARI Zelenskiy, Trump’ın Ukrayna’ya Patriot hava savunma sistemleri için füze üretim lisansı verilmesine olumlu yaklaştığını belirtti. Trump daha önce ABD’nin bu sistemlere ihtiyaç duyduğunu söylemişti. Ancak Temmuz 2025’te Avrupa ülkelerine 17 Patriot sistemi sevk edileceği açıklanmıştı. Bloomberg’e göre Trump, Amerikan savunma şirketlerinden Avrupa ve Ukrayna’da lisanslı füze üretimi başlatmalarını istemeyi planlıyor. AB’NİN UKRAYNA ENTEGRASYONU VE GENİŞLEME SÜRECİ Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, Ukrayna’ya desteğin artırılması ve entegrasyon sürecinin hızlandırılmasının toplantının ana temalarından biri olduğunu belirtti. AB, Ukrayna ve Moldova ile üyelik müzakerelerinin ilk fasıl kümesini resmen başlattı. Sürecin ilerlemesinde, daha önce Ukrayna’nın AB sürecini engelleyen Macaristan’daki siyasi değişimlerin etkili olduğu ifade edildi. Budapeşte’nin tutum değiştirmesiyle AB, Ukrayna için 2026 ve 2027 yıllarını kapsayan 90 milyar avroluk krediyi onayladı. YAPTIRIM PAKETİ VE AB İÇİ GÖRÜŞ AYRILIKLARI Brüksel’de liderlerin Rusya’ya yönelik 21. yaptırım paketini de tamamlaması bekleniyor. Ancak Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev gibi bazı liderlerin yaptırımlara karşı çıktığı belirtildi. Litvanya ve Estonya ise Rusya ile diyalog için özel temsilci atanmasına karşı çıkıyor. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise ortak bir temsilci atanması gerektiğini savunuyor. Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ise bu rolü reddederek temasların Londra, Paris ve Berlin tarafından yürütülmesi gerektiğini ifade ediyor.